Arbeid adelt niet altijd

Door Grete Remen op 17 februari 2018, over deze onderwerpen: Economie, KMO-beleid, Ondernemen

Grete Remen pleit voor een betere ondersteuning van falende ondernemers

Vlaanderen mankeert feeling met haar ondernemers. We missen een ondernemerscultuur zoals in Nederland en de Verenigde Staten. Nog veel te vaak leven ondernemers in een publieke perceptie van rijkdom die verkregen is door ‘gesjoemel’ en fraude. Op Vier probeert het programma Leeuwenkuil de realiteit zo waarheidsgetrouw mogelijk weer te geven. Succesvolle ondernemers worden in contact gebracht met starters. Die eerste groep kruipt in de rol van investeerder en mentor. Voetjes op de grond houden is de boodschap. Een groot contrast met The Sky is the Limit.

Durven falen, een docureeks op canvas over failliete ondernemers, gaat verder in op dit fabeltje en benoemt een schrijnend taboe. Via moedige getuigenissen laat het programma de keerzijde van de medaille zien. Ondernemen verloopt via vallen en opstaan.

Ondernemers in moeilijkheden, zelfs in armoede, is dan ook een fenomeen dat onderschat wordt. Nochtans blijkt uit cijfers van het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen dat 15,3% van de zelfstandigen in 2016 jaarlijks minder verdienden dan 12.500 euro. Dat is ver onder de Europese armoedegrens van alleenstaanden ( 13.377 per jaar). Eerder al stelde de Vlaamse armoedemonitor van 2016 dat 13% van de zelfstandigen onder de armoedegrens leeft. De EU-Silc enquête in datzelfde jaar bevestigt de cijfers van het RSVZ.

Sommige ondernemers slagen er meer in dan andere om hun deel van de taart te vergroten, anderen komen nauwelijks of niet aan de bak. Dit vertaalt zich in een grotere inkomensongelijkheid bij zelfstandigen dan bij werknemers. 70% van de minst verdienende zelfstandigen vertegenwoordigen 35% van de inkomens van de zelfstandigen. Dit wil zeggen dat 30% van de meest verdienende zelfstandig bijna ¾ van het totaalinkomen van zelfstandige in hoofdberoep inpalmen.

Ook het armoederisico bij zelfstandigen ligt maar liefst vier keer hoger dan bij werknemers. Die cijfers blijven zich jaar na jaar manifesteren, ondanks de heropleving van de economie. Werk is het beste redmiddel tegen armoede, maar bij ondernemers geeft dit een ware paradox. Hard werk wordt zeker niet altijd beloond: bedenk dat zelfstandigen gemiddeld tussen de 50 – 80 uren per week kloppen.

Toch gaan ondernemers door tot het bittere eind. Ruim 1/3 van de zelfstandigen kwam reeds in aanraking met een depressie. 34% van hen bleef gewoon doorwerken. Meer dan helft van deze volharders ging door om de klanten niet teleur te stellen. 

Loopt het uiteindelijk toch mis, dan worden de ‘gefaalden’ bestempeld als paria van de samenleving. Ze zijn mislukkingen. Veelal wordt er vergeten dat er hele gezinnen schuilen achter de voorgevel van een bedrijf. Net als ontslagen zijn faillissementen regelrechte drama’s. Het grote verschil is dat het sociale vangnet voor zelfstandigen lang niet zo waterdicht is als bij werknemers. Ontslagen werknemers kunnen rekenen op een werkloosheidsuitekering en loopbaanbegeleiding. Een faillissement is de doodsteek voor ondernemers. Ze verliezen niet alleen hun inkomen, maar zien vooral hun levensdroom in rook opgaan. 

Bovenvermelde programma’s willen komaf maken met deze verdoken problematiek. Ook de Failing Forward campagne van Startups.be ijvert voor de nodige cultuurswitch. Begrijpen dat ondernemen niet automatisch leidt tot rijkdom en faam is echter een ding. De achterliggende redenen moeten we ook aanpakken. Falen kan en mag. Voorkomen is echter beter dan genezen.

Nog te vaak horen we : ‘ondernemers moeten maar ondernemen.’ Alsof een faillissement altijd de schuld is van de ondernemer. Uit fouten kan men leren, maar tegen sommige zaken valt alleen niet op te boksen. Ondernemers worden vandaag de dag geconfronteerd met digitalisering, robotisering en globalisering. De dominantie van wereldspelers, ongebonden door regulering, doet tevens het ondernemersrisico toenemen. Een ongelijk speelveld haalt wild rond zich uit en is geen te onderschatte oorzaak van de falingen die we nu in het daglicht plaatsten. Als overheid kunnen we hierop inspelen. Een betere ruggensteun kan veel leed verhelpen.  

De federale regering heeft reeds de carensmaand gehalveerd. Een belangrijke stap in de richting van gelijkwaardige bescherming. Ook de loonlasten en de vennootschapsbelasting werden verlaagd. In Vlaanderen zet men in op begeleiding tijdens elke levensfase van een onderneming. Bedrijven in moeilijke papieren worden hierdoor sneller doorverwezen naar een gespecialiseerde organisatie.

Goede initiatieven, maar ikzelf zou liever inzetten op een structurele en vooral preventieve ondersteuning. Een ondersteuning die rekening houdt met het genomen risico van ondernemers. Ze zetten zeer veel op het spel om een verschil te kunnen maken. Die ratrace maakt slachtoffers. Kunnen we hen als overheid niet belonen voor hun ondernemingszin en hun bijdragen aan de samenleving? De betaalbaarheid van de sociale zekerheid is slechts één voorbeeld.

Die ‘beloning’ kan in de vorm van een verhoogde belastingvrije som voor zelfstandigen. Nu bestaat er een vrijstelling tot 7310 euro. Ik vind dat we een verhoging moeten onderzoeken, of toch op zijn minst bespreekbaar moeten maken. Desnoods offeren we daar enkele subsidies voor op. Ondernemers vragen namelijk niet om extra geld, maar deze maatregel kan wel het verschil maken in een slecht jaar.

Een daadkrachtig en duidelijk apparaat moet de ondernemer dan kunnen bijstaan wanneer hij zich in moeilijkheden bevindt. Het OCMW zou die taak op zich moeten nemen. Binnen de organisatie zou een instelling beschikbaar moeten zijn die zich specifiek richt op zelfstandigen in moeilijkheden. Momenteel is er die niet. Een gebrek aan kennis en affiniteit zijn hiervan mede de oorzaak. De kwijtschelding van de sociale bijdragen zou via deze nieuwe instelling ook vlotter kunnen verlopen.

Natuurlijk moeten we ondertussen continu blijven sleutelen aan een gelijkschakeling van de sociale bescherming.

 

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is