1+2 gratis is regelrechte voedseldumping

Door Grete Remen op 6 februari 2019, over deze onderwerpen: Economie, maatschappelijk verantwoord ondernemen, Ondernemen, Oneerlijke handelspraktijken

Sinds 32.000 jongeren op straat kwamen, is het duidelijk dat het klimaat één van, of zelfs hét thema wordt van 26 mei. Jammer genoeg heeft de discussie zich verengd rondom twee loopgraven: energie en mobiliteit. Consumptie is echter een niet te onderschatten boosdoener. Goedkoop voedsel betaalt ons klimaat cash, maar daar willen we niet van weten als we het avondeten plannen. Promoties als 1+2 gratis klinken goed, maar zullen een ongeziene en onwaardige prijzenoorlog met zich meebrengen die klimaat, mens en dier zal schaden.

1 + 1 gratis was reeds de norm

We kunnen er niet omheen: ons consumptiegedrag heeft een enorme impact op onze leefomgeving. Ons favoriete gerecht mag dan nog wel tot de Vlaamse klassiekers behoren, de producten waarmee we koken zijn lang niet meer van eigen bodem. Liefst kopen we voedsel zo goedkoop mogelijk en in des te grote hoeveelheden zodat we als knaagdieren onze waren kunnen wegstoppen voor een koude winter. Waar we in de jaren 50 nog 30% van ons inkomen aan voedsel uitgaven, is dat momenteel 13%. Steeds minder geld spenderen aan steeds meer voedsel is de norm geworden.

Bij menig Belg staat de datum van deze dumpingweken gearceerd in de agenda. Zo heeft de wereldwijde prijzenoorlog, bij ons aangewakkerd door Nederlandse ketens, op enkele jaren tijd ook ons land in haar klauwen weten te krijgen. Van 3 + 1 ging het razendsnel naar 1 + 1. Supermarkten rezen als onkruid uit de grond om zich in elke stad, elk dorp en elk gehucht te vestigen. Naast een overaanbod aan producten kennen we nu ook een overaanbod aan retailers. Het gevolg:

Boeren en kmo’s in de voedingssector kreunen onder de moordende druk om voldoende te produceren tegen onleefbare marges terwijl ze in een loop vol oneerlijke handelspraktijken kijken. Ketens en multinationals rollen ondertussen al vechtend over straat om de citroen van de andere toch maar volledig uit te persen. Producten verdwijnen uit de rekken en worden prompt vervangen door goedkopere huismerken.  

De mentaliteit in de huidige voedingssector is er eentje van puur winstbejag. De sector behandelt haar klanten als vee dat via ongezond voedsel en gratis producten moet worden vetgemest opdat we keer op keer terugkomen. En al geeft u het misschien niet graag toe, het werkt. Een winkel die geen torenhoge kortingen aanbiedt, verliest uw interesse. Betaalt u nog de volle pot voor twee stukken vlees?

De meeste dromen zijn bedrog

Die droomwereld waarin voedsel altijd goedkoop of zelfs gratis is, heeft echter desastreuze gevolgen. Niet ten minste voor ons klimaat. De voorraadkast die we vullen met de afgeprijsde, en dus minderwaardige producten, heeft in de realiteit immers een rechtstreekse verbinding met de vuilnisbak. Het voedsel dat we jaarlijks in Vlaanderen verspillen, kost ons 673.000 ton co2. Interessant om in het achterhoofd te houden wanneer u de volgende keer naar de achterkant van het schap reikt, of de 2kg tomaten voor de prijs van 1kg te goed vindt om te laten schieten. Om nog maar te zwijgen over de uitstoot die vrijkomt tijdens de overproductie.

Daarnaast lijken we de toestroom aan vrachtwagens en containerschepen door de vingers te zien zolang ze gevuld zijn met de producten die we tegen een magere prijs ’s avonds op ons bord krijgen. Het dierenleed waarmee die producten gelinkt worden, is alleen schokkend wanneer undercover beelden op de sociale media of het nieuws verschijnen. We grijpen namelijk nog even makkelijk naar de goedkope koteletten, kaas en eieren in de rekken. Ongeacht hun oorsprong. Na elke reportage denk ik: ‘Hoeveel verhalen moeten er nog komen?’ Voorlopig lijkt het antwoord steeds: blijkbaar nog eentje.

De bedrijven en ketens die dit mogelijk maken, zetten bovendien hun eigen personeel onder druk om het onderste uit de kan te halen. Denk alleen maar aan de stakingen bij Lidl vorig jaar. Persoonlijke drama’s faillissementen en zelfs zelfmoord zijn het gevolg van dit huidige systeem.

In het Verenigd Koninkrijk schrapt supermarktketen Tesco dit jaar 9.000 banen. Vorig jaar zette het bedrijf zonder pardon reeds 1700 mensen op straat. Kunnen concurreren met harde discounters, lees lagere prijzen kunnen aanbieden, is het enige motief. Ze worden samen met overvolle voedselcontainers aan de deur gezet. Denken dat deze toestanden zich niet bij ons zullen voordoen, is wishful thinking: alle retailers die aanwezig zijn in ons land hebben plannen om uit te breiden en nieuwe spelers staan ook al aan de voordeur. Allemaal maken ze zich op voor een verwoestende prijzenslag. Vraag aan de werknemers van Tesco maar eens hoe zoiets afloopt.

En wat doen wij nu een retailer het prijzenconflict intensiveert, in een nieuw tijdperk plaatst door 1 + 2 gratis te lanceren? Niets! Waar zijn wij in godsnaam mee bezig?

De consument gaat er gretig op in en de politiek blijft stil. De strop rond de nek van de landbouwer en kleine ondernemer mag blijkbaar nog wat strakker. Voedseldumping moet blijkbaar kunnen. Benieuwd of de therapeutische praatgroep binnen de voedingsindustrie, beter bekend als het Ketenoverleg, wel een standpunt inneemt.

Gezond boerenverstand

De Europese Commissie en de Franse regering hebben de boodschap gelukkig wel begrepen. De situatie is dan ook onhoudbaar. Phil Hogan, Europees Commissaris voor Landbouw, lanceerde vorig jaar nog aangepaste richtlijnen die landbouwers en kmo’s in de voedingssector moeten beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken van retailketens en voedingsconglomeraten.

In Frankrijk gaan deze maand de prijzen van voedingsproducten omhoog. Een nieuwe wet legt er immers zware beperkingen voor promoties op. Diezelfde wet voorkomt ook dat voedingsproducten niet onder de aankoopprijs worden verkocht. De retailer moet zijn prijs minstens 10% hoger zetten. Met die ingegrepen wil Macron, die jaarlijks 600 landbouwers uit het leven ziet stappen, zijn boeren een hogere marge gunnen.

Ook wij weten goed genoeg dat 1 + 1 gratis, 1 + 2 gratis en tal van andere promoties en spotgoedkope voedselproducten noch het klimaat, noch de landbouwer/ondernemer, noch het dier of het veld, noch de werknemers ten goede komen. Waarom gebruiken we ons gezond boerenverstand dan niet om hier een einde aan te maken?

Durf een lans breken voor duurzaamheid! Het draagvlak is er.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is